China is niet langer een supermacht in wording. De Panda staat steviger dan ooit op twee poten. Dagelijks stuurt Peking haar herauten uit naar alle uithoeken van de wereld en blijft het stoïcijns kalm onder de steeds aanwezige buitenlandse druk. Zo toont het zich één van de meest invloedrijke spelers op het internationaal toneel. Het BRIC-land, dat de industrielanden opzadelt met betalingsbalansproblemen, onthaalt Westerse technologie met open armen en bouwt zo enorme reserves op. De Chinese mega-markt heeft nood aan haar Amerikaanse klant en de V.S. worden zo in de tang genomen door het Rijk van het Midden, net zoals het door Japan werd bedreigd in de jaren ’80.
De Chinese Façade
China en de VS
Hoewel China Inc. ondertussen de grootste economie is, na Japan en de V.S., en de armoede sterk teruggedrongen is, moeten 200 miljoen Chinezen toch nog steeds met minder dan 1,25$ per dag overleven. Daarnaast zijn de persoonlijke vrijheden slechts zeer beperkt toegenomen en wordt verzet steeds kordaat de kop in gedrukt, zoals geïllustreerd werd op de Olympische Spelen van 2008. Peking wil maar al te graag tonen wat het in haar mars heeft, terwijl de V.S. de gelederen proberen te sluiten tegen deze gevaarlijke, economische reus. Na de financiële crisis, ontwaakt Uncle Sam echter in een heel andere wereld. China heeft haar rechtmatige plaats in deze nieuwe wereldorde ingenomen.
De Volksrepubliek China, die in 60 jaar tijd uitgroeide van een anarchistisch achterland tot een grootmacht op elk gebied, krijgt dan ook te maken met daaraan verbonden problemen: het Westen wijst China er maar al te graag op dat het fundamentele mensenrechten met de voeten treedt. Voor China zijn deze maatregelen echter nodig, om de nationale eenheid te bewaren: Oeigoeren en Tibetanen kleuren explosieve grensprovincies, op de broze barrière met Rusland en India. Sancties van het Westen zijn meestal van korte duur en leiden tot boze reacties uit Peking.
Westerse mogendheden voeren op deze manier een weinig gecoördineerd of strategisch buitenlands beleid met China. Ze zalven en slaan met dezelfde hand, terwijl China vasthoudt aan haar vooropgestelde plan. Het land maakte de laatste 60 jaar de ene omwenteling na de andere mee en werd op die manier één van de meest dynamische economiën ter wereld.
Ook deze reus heeft echter problemen op grote schaal en moet deze doelmatig aanpakken, om te vermijden dat het land net als Rusland, dat zich in de 19de eeuw zich als enige grootmacht wist te onttrekken aan revolutionaire brandhaarden die vele Europese hoofdsteden teisterden, maar daar in de 20ste eeuw het gelag voor betaalde.
Net als Rusland in de 19de eeuw, houdt China namelijk vast aan haar politiek systeem. Ondanks de meer open houding naar de buitenwereld toe en de toetreding tot de verschillende internationale organisaties, is het land nog steeds geen politieke democratie. Hervormingen zijn nodig om de sociale rust te herstellen en de corruptie in te dijken.
Over een Adelaar en een Panda
De Westerse “Sticks and Carrots” aanpak dient echter niet zomaar naar de prullenmand verwezen te worden. Enkel de manier waarop deze aanpak geïmplementeerd wordt, dient te veranderen. Zo kondigde de idealistische Amerikaanse president in zijn eerste dagen in het Witte Huis reeds sancties aan tegen China, maar looft hij vandaag de belangrijke rol die het land speelt op wereldvlak. Het Verdrag van Lissabon moet maken dat de twee grootste Westerse handelsblokken de neuzen in dezelfde richting kunnen doen wijzen en zo een strategische relatie met China uitbouwen. Indien de V.S. en de E.U. in de toekomst nog ernstig genomen willen worden, moeten Bernanke en Trichet eerst gezamenlijke hun belangen afstemmen alvorens naar Peking te trekken. Dit om te vermijden dat China de twee machtsblokken tegen elkaar uitspeelt.
Deze strategische relatie is van groot belang, aangezien het contact met China mee de stabiliteit in de Zuid-Chinese Zee bepaalt. Recent verbeterde het broze evenwicht tussen China en Taiwan, maar men mag niet vergeten dat Peking nog steeds een hereniging van deze twee China’s beoogt. Voorlopig is Amerika nog steeds de grootste militaire macht en dus dient “de stille Amerikaan” Obama, ondanks de belastende oorlogen in het Midden-Oosten, hier nog steeds een oogje in het zeil te houden.
De Olympische Spelen in 2008
Daarnaast verspreidt China het atoomvirus steeds verder, uitsluitend om haar eigen commerciële belangen te dienen. Wanneer de V.S. een atoomvrije wereld ambiëren, moet opnieuw gekozen worden voor diplomatiek overleg op hoog niveau..
Het probleem van wederzijdse handelsbelangen tekent de relatie tussen China en het Westen reeds sinds de tijd van de ontdekkingsreizen. China leert van het Westen en stilt haar honger naar grondstoffen in Rusland en Afrika. Hoewel het land in 1999 lid werd van de WHO, vormt investeren in China voor buitenlanders nog steeds een grote uitdaging. Toch kan Amerika hier weinig aan doen: het was China dat de wereld mee uit de recessie tilde en de Chinese export zorgt ook in Amerika voor jobs. In tegenstelling tot het bipolair conflict met de Sovjet-Unie in de 20ste eeuw zijn de V.S. en China economisch erg verstrengeld.
De dorst naar energie wordt gestild in uitgestrekte steenkoolmijnen, die het land opzadelen met een nijpend 21ste-eeuws probleem: luchtvervuiling. Op de conferentie in Kopenhagen, waren het de Chinezen die Amerika onder druk zetten. De lucht boven de Chinese oostkust kleurt gitzwart en schaadt de gezondheid van haar bevolking steeds meer. 37 jaar na de Club van Rome beseft men ook in Shanghai en Peking dat buitensporige groei een keerzijde kent.
Deze pijnlijke vaststelling plaatst China voor een probleem. Jarenlang keerde het land zich af van multilaterale diplomatie en verkoos het bilaterale contacten, die ervoor zorgden dat Westerse grootmachten tegen elkaar uitgespeeld werden. Vandaag staat China mee in Kopenhagen en moet het mee de kaart van het multilateralisme trekken. De Panda is volwassen geworden.
